The Theory of Perspective

Continu aan het overleven

Wanneer we onze maatschappelijke issues onder de loep nemen, zien we dat chronische stress bij inwoners ofwel de oorzaak is van de problemen ofwel een oplossing in de weg staan. Chronische stress is de langdurige (3+ maanden) staat van het lichaam en de hersenen in een stress- of alarmfase. Onderzoek wijst uit dat de neuropsychologische en fysiologische gevolgen van chronische stress schadelijk zijn voor het lichaam en de geest en dat de mensen die hierin leven uitdagingen ervaren in hun cognitieve vermogens, emotieregulatie en fysieke gezondheid. Daarnaast zijn mensen in deze staat gericht op de korte termijn en moeilijk tot niet in staat om zich te richten op doelen, gedragsverandering en situaties die verder gaan dan ‘vandaag’.

De oplossing van veel van onze maatschappelijke uitdagingen ligt in een samenleving waar haar inwoners niet continu aan het overleven zijn. Want naast de overweldigende impact op het welzijn van haar inwoners, zijn de gevolgen voor die samenleving zo mogelijk nog groter: minder (chronische) stress betekent lagere zorgkosten, minder agressie en onbegrepen gedrag betekent meer veiligheid, minder uitval en verzuim betekent minder druk op de sociale zekerheid.

Vandaag nog beginnen

Crystal Ziel ontwikkelde de Theory of Perspective en de het Perspectiefmodel© om ons handvatten te geven precies zo'n samenleving te creëeren. In de eerste plaats omdat ieder mens perspectief verdient en in de tweede plaats omdat onze samenleving zoveel meer succesvol zal zijn en zoveel meer geld zal besparen wanneer we perspectief centraal stellen te bezuinigen op de menselijke maat of deze alleen in maatwerksituaties beschikbaar te stellen. Een perspectiefvolle samenleving is bevorderlijk voor de mens én de munt. Het is een haalbaar scenario binnen het systeem dat we hebben ingericht. We kunnen er vandaag mee beginnen.

De wetmatigheden

The Theory of Perspective gaat uit van een aantal wetmatigheden:

• Ieder mens heeft evenveel waarde en is waardevol voor de samenleving waar hij deel van uitmaakt.
• Ieder mens heeft recht op perspectief.
• Zonder biologische en psychologische homeostase is duurzame gedragsverandering onmogelijk. Daarom moet systeemrust altijd voorafgaan aan systeemactivering.

Er zijn beleidsmakers en professionals die geen aansluiting vinden bij de eerste twee wetmatigheden omdat zij verschil zien in waarde van de mensen waar onze samenleving uit bestaat. Toch zijn ook zij gebaat bij een effectievere en kostenbesparende insteek van maatschappelijke uitdagingen. De derde wetmatigheid is een belangrijke voorwaarde in het bereiken hiervan. Maar bovenal: wat ons betreft staat de waarde van de mens, wie die mens ook is, niet ter discussie.

1. Perspectief

Dit is de fase waarin de mens centraal wordt gezet. Het daarom goed stil te staan bij wat wij binnen deze theorie met ‘perspectief’ bedoelen:

“Perspectief is (het uitzicht op) een staat van homeostase plus de aanwezigheid van regie, netwerk en de benodigde vaardigheden ongeacht (de al dan niet kwetsbaarheid van) de levensomstandigheden van de betreffende persoon.”

• Homeostase is de biologische of fysiologische ruststand waarin het lichaam niet meer in de stress- of alarmfase zit.
• Uitzicht op – hiermee bedoelen we dat er zicht is op een toekomst waar de chronische stress stopt en homeostase kan worden bereikt.

Deze definitie van perspectief niks zegt over de kwaliteit van de toekomst van de doelgroep of persoon. Hoewel het mooi zou zijn wanneer ieder mens de kans krijgt te floreren in het leven (persoonlijke groei en het tot je recht komen), is dit niet altijd (meteen) haalbaar. Mensen leven in armoede, met psychisch lijden, met chronische ziekten en andere situaties waar de maatschappij niet direct grip op heeft. Echter, op het moment dat we er collectief voor zorgen dat iedereen minimaal het uitzicht heeft op een leven zonder chronische stress, creëren we de ruimte voor groei en beweging, vaak met floreren tot gevolg.

Perspectief wordt bereikt door de-escalatie, stabilisatie en uitzicht op beter. Dit betekent dat beleid en interventie geen stress aan de situatie toevoegen en bijdragen aan stressreductie en het bereiken van homeostase. Niet elke chronisch stressvolle situatie kan worden opgelost of weggenomen. Homeostase kan worden bereikt door de mens in die stressvolle situatie de handvatten te geven het lichaam te reguleren en de schadelijke gevolgen van stress te minimaliseren.

2. Regie, netwerk en vaardigheden

Voordat gedacht kan worden aan het behalen van extrinsieke doelen, moet er eerst het fundament worden gelegd die het succesvol halen van die doelen mogelijk maakt. Regie, netwerk en vaardigheden zijn verwijzingen naar de universele behoeften van de mens zoals omschreven in de Zelfdeterminatietheorie van Deci & Ryan: autonomie, betrokkenheid en competentie. Onderzoek wijst uit dat wanneer deze behoeften onder druk staan, mensen moeilijk een intentie tot gedrag in daadwerkelijk gedrag kunnen omzetten. Deze behoeften onder druk in combinatie met chronische stress betekent dit dat de gemiddelde verwachtingen, doelen en interventies onvoldoende aansluiten bij de mogelijkheden van deze persoon.

3. Stress-sensitieve interventies

Nadat een fundament is gelegd door aan de basisvoorwaarden perspectief, regie, netwerk en vaardigheden te voldoen, kan er gericht worden op groei door passende interventies. Onder groei verstaan we het behalen van de gestelde doelen van de overheid/ instantie op een wijze die bijdraagt aan het welzijn van de doelgroep. Passende interventies houden rekening met de effecten van chronische stress op het denken en doen van mensen en doen dit omdat dit de kans op het behalen van de doelen vergroot. In de regel is het tempo van deze interventies lager en daardoor worden ze als kostbaar en inefficiënt gezien. In de praktijk zijn stress-sensitieve interventies vele malen effectiever dan reguliere interventies, zeker wanneer ze de regel zijn in plaats van enkel een maatwerkoplossing.  

4. Gedrag & Nazorg

In bepaalde situaties ligt terugval op de loer of is het behalen stabiliteit op het moment het hoogst haalbare. Denk aan wanneer mensen met een psychische kwetsbaarheid een schuldentraject afronden of wanneer daklozen met een verslaving moeite hebben hulp aan te nemen. Ook wanneer het doel dat je als overheid of instantie met een interventie hebt (bijvoorbeeld gedragsverandering) wél is bereikt, kan een persoon of de doelgroep nog een periode kwetsbaar zijn en terugvallen in oud gedrag of oude patronen. Normaal gesproken wordt een voltooid traject afgesloten en als iemand weer problemen heeft, een nieuwe zaak opgestart. Door standaard nazorg aan een interventie te verbinden, wordt bijgedragen aan een duurzame borging van het resultaat en wordt op nieuwe opstartkosten bespaard.

De impact

De impact van de Theory of Perspective is een veerkrachtige samenleving waarin overheidsbeleid effectiever en kostenefficiënter is omdat het menselijk perspectief de basis vormt. De outcomes kunnen beschreven worden op het niveau van de inwoner en van het systeem als geheel. Op inwonerniveau is de outcome dat inwoners binnen 3–6 maanden homeostase bereiken (hun chronische stress is verminderd en/of gereguleerd). Ze ervaren autonomie, betrokkenheid en competentie. Ze overzien hun situatie weer en emoties/stressklachten nemen meetbaar af. Op systeemniveau zien we dat gemeenten en instanties stress-sensitief werken in de kern van hun dienstverlening integreren: brieven, klantprocessen, flexibele behandeltijden in de zorg en stress-sensitieve Multidisciplinaire Overleggen (MDO's). |

Dit leidt tot positieve resultaten. Professionals met inwonercontact zijn getraind in het signaleren en reduceren van chronische stress. Er liggen aangepaste procesontwerpen en stress-sensitieve beleidskaders voor bijv. schuldhulpverlening en de nazorg van ex-gedetineerden. Doordat de interventies aansluiten bij wat de inwoners nodig hebben, zijn overheden en instanties succesvoller in het behalen van hun doelen en zien zij een kostenbesparing op samenleving- en domeinniveau.

Don’t take our word for it. Samen met ReflectieWijs ontwikkelden we een impactonderzoek waarmee we de maatschappelijke en financiële kosten en baten in beeld brengen. Dit onderzoek wordt ingezet voor lopende diensten en projecten, maar er kan natuurlijk ook met een hypothese gewerkt worden. In dat geval wegen we de kosten van stress (uitval, ineffectieve trajecten, verergering problematiek) af tegen de baten van perspectief. Ook ontwikkelden we een scan voor gemeentelijke processen en ondersteunen we in het herontwerpen hiervan op een niet-invasieve wijze.

Er kan vandaag gestart worden met een perspectiefvolle agenda. Zorg hiervoor dat de expertise op het gebied van chronische stress (neurologisch/psychologisch) aanwezig is, data over (gemeentelijke) kosten beschikbaar is of beschikbaar kan worden gemaakt en de effecten worden gevolgd en gemeten.